2026/22 Sayılı SGK Genelgesi Işığında Kolluk ve Kamu Tutanaklarına Dayalı Re'sen Tescil Rejimi ve "Kısmi Süreli Çalışma" Karinesi

Kayıt Dışı İstihdamla Mücadelede Yeni Paradigma: 2026/22 Sayılı SGK Genelgesi Işığında Kolluk ve Kamu Tutanaklarına Dayalı Re'sen Tescil Rejimi ve "Kısmi Süreli Çalışma" Karinesi

Giriş ve Hukuki Arka Plan

Sosyal güvenlik hakkı, Anayasa’nın 60. maddesinde güvence altına alınmış temel bir insan hakkıdır. Bu hakkın fiilen hayata geçirilmesi ve aktüeryal dengenin korunması ise kayıt dışı istihdamla etkin mücadeleye bağlıdır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 59, 86 ve 100. maddeleri; Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurları dışındaki kamu idarelerinin denetim elemanları ile diğer kamu görevlilerinin vazifeleri sırasında elde ettikleri bilgi ve belgeleri Kuruma bildirme yükümlülüğünü amirdir.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Başkanlığı Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü, kamu idarelerinden intikal eden bu bilgi ve belgelerin ne şekilde işleme alınacağını 11/11/2015 tarihli ve 2015/25 sayılı Genelge (Kayıt Dışı İstihdam ile Mücadele - KADİM) ile çerçeveye bağlamıştı. Ancak anılan Genelgenin "2.3.1.1. (4/a) sigortalıları yönünden yapılacak işlemler" başlıklı bölümüne 25/02/2018 tarihli ve 2018/4 sayılı Genelge ile eklenen ve harici tutanaklara dayanarak geriye dönük sürekli çalışma karinesi kuran idari uygulama, ciddi hukuki ihtilaflara yol açmıştır.

İstanbul Barosu Başkanlığı tarafından açılan dava sonucunda Danıştay 10. Dairesi, 28/11/2022 tarihli ve E. 2019/7080, K. 2022/5544 sayılı ilamı ile 2018/4 sayılı Genelge ile eklenen fıkranın iptaline karar vermiştir. Yüksek Mahkeme iptal gerekçesinde; Kurumun denetim elemanı sıfatını haiz olmayan kamu görevlilerinin (polis, jandarma, zabıta vb.) anlık tespit tutanaklarına dayanılarak, fiili çalışmanın varlığı ve sürekliliği yeterince araştırılmaksızın doğrudan ve kesintisiz sigortalılık tesis edilmesinin "Hukuki Güvenlik" ve "Ölçülülük" ilkelerine aykırı olduğunu vurgulamıştır. Kurum bu iptal kararını 2023/16 sayılı Genelge ile yürürlüğe koyarak ilgili fıkrayı kaldırmış, ancak sahada doğan uygulama boşluğu 2026 yılına kadar devam etmiştir.

İşte bu boşluğu doldurmak, Danıştay iptal kararının gereğini yerine getirmek ve kamu kurumlarından gelen tutanakları rasyonel bir delil sistematiğine bağlamak amacıyla 2026/22 sayılı Genelge yayımlanmıştır. Bu makalede, 2026/22 sayılı Genelge ile getirilen köklü değişiklikler, "gün bazlı tescil", "kısmi süreli çalışma karinesi", zincirin kırılması durumunda ortaya çıkan işe giriş-çıkış bildirimleri ve yargısal süreçler doktrinel derinlikle incelenecektir.

1. 2026/22 Sayılı Genelge ile Getirilen Temel Değişiklikler ve Normatif Çerçeve

2026/22 sayılı Genelge, 2015/25 sayılı Genelgenin 2.3.1.1. maddesinin birinci ve üçüncü paragraflarını kökten değiştirerek iki kademeli yeni bir rejim ihdas etmiştir:

A. KADİM Servisleri ile Sosyal Güvenlik Denetmenleri Arasındaki İş Bölümü

Genelgenin birinci paragrafına eklenen ibare ile KADİM servislerinin doğrudan işlem yapma yetkisine istisna getirilmiştir. Kural olarak, kamu idarelerinden gelen belgeler KADİM servislerince incelenmekle birlikte; yüze karşı tebliğ edilen trafik idari para cezası karar tutanakları incelendiğinde, sigortalının aynı işyerinde çalıştığı tespit edilemeyen (yani araç sahibi, işleten veya sürücü ilişkisi netleşmeyen ya da farklı işyerleri çıkan) kayıtlar doğrudan Sosyal Güvenlik Denetmenleri Servisi'ne intikal ettirilecektir. Böylece somut delil başlangıcı içermeyen şüpheli harici tutanakların doğrudan idari para cezası ve re'sen prim tahakkukuna dönüşmesi engellenmiştir.

B. "Sürekli Çalışma Karinesi"nin Reddi ve "Gün Bazlı Tescil" Esası

2026/22 sayılı Genelge'nin getirdiği en devrimsel düzenleme, denetim elemanı dışındaki kamu görevlilerince tanzim edilen tutanakların delil gücünün sınırlandırılmasıdır.

• Kapsamdaki Görevliler: Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurları (SGK Müfettişi ve Sosyal Güvenlik Denetmeni) ile kamu idarelerinin kendi özel denetim elemanları (Vergi Müfettişi, İş Müfettişi vb.) dışındaki memurlar; yani kolluk (polis, jandarma), zabıta, doktor, veteriner, mühendis gibi kamu görevlileri bu kapsama alınmıştır.

• 1 Günlük Hizmet Kuralı: Bahse konu kamu görevlilerince tanzim edilen tutanaklarda sigortalının fiilen çalıştığının tespit edildiği her bir kayıt için yalnızca tutanağın düzenlendiği tarih itibarıyla "1 gün" hizmet kazandırılacaktır.

• Hukuki Anlamı: İdare artık iki tutanak tarihi arasındaki dönemi varsayımsal olarak "çalışılmış süre" kabul edemeyecektir. Tutanak hangi gün tutulmuşsa, fiili çalışma ispatı sadece o gün için geçerli sayılacaktır.

2. Kısmi Süreli Çalışma Karinesi ve Hizmet Kazandırma Algoritması

Sigortalının aynı işyerinde çalıştığına dair Kuruma intikal eden birden fazla belgenin varlığı halinde izlenecek yol, Genelgede matematiksel ve usuli bir algoritmaya bağlanmıştır:

2026/22 Sayılı Genelgeye Göre Hizmet Kazandırma Matrisi
├── En Eski Tarihli Tespit ───────────────> İŞE GİRİŞ TARİHİ olarak kabul edilir.
├── Tespit Edilen Her Gün ────────────────> O ay içinde "1 GÜN HİZMET" kazandırılır.
├── Hukuki Nitelendirme ──────────────────> Çalışma ilişkisi "KISMİ SÜRELİ ÇALIŞMA" sayılır.
├── Takip Eden Ayda Tespit Varsa ─────────> Yeni işe giriş bildirgesi aranmaz; tespit günü kadar hizmet verilir.
└── Tespit Bulunmayan Bir Ay Varsa ───────> ZİNCİR KIRILIR!
      ├── Önceki çalışma, en son tespit edilen gün itibarıyla İŞTEN AYRILIŞ ile kapatılır.
      └── Boş aydan sonraki ilk tespit tarihi YENİ BİR İŞE GİRİŞ olarak tescil edilir.

A. Kesintisiz Aylarda Süreç (Genelge Örnek 15 Analizi)

Bir işyerinde bir sigortalı hakkında Mart 2026’da 2 gün, Nisan 2026’da 1 gün, Mayıs 2026’da 2 gün ve Haziran 2026’da 1 gün tutanak tutulmuşsa:

1. İşe Giriş: Mart 2026'daki ilk tespit tarihi işe giriş bildirgesi olarak kabul edilir.

2. Hizmet Süreleri: Mart için 2 gün, Nisan için 1 gün, Mayıs için 2 gün ve Haziran için 1 gün hizmet verilir.

3. İşten Ayrılış: Haziran ayındaki son tespit günü itibarıyla re'sen işten ayrılış bildirgesi düzenlenir.

4. Aradaki aylarda tespit olduğu için işe giriş-çıkış silsilesi kesilmez; çalışma ilişkisi 5510 sayılı Kanun kapsamında kısmi süreli (part-time) bir istihdam olarak yürütülür.

B. Tespit Bulunmayan Ayın Varlığı (Genelge Örnek 16 ve Zincirin Kırılması)

Sigortalı hakkında Mart 2026’da 2 gün, Nisan 2026’da 1 gün tutanak varken, Mayıs 2026’da hiçbir tespit bulunmayıp, ardından Haziran 2026’da 2 gün ve Temmuz 2026’da 1 gün tespit yapılmışsa:

• Mayıs ayındaki tespit boşluğu, hukuken önceki çalışma ilişkisinin sona erdiği karinesini doğurur.

• Mart ayındaki ilk tespit işe giriş, Nisan ayındaki son tespit ise işten ayrılış olarak kapatılır.

• Haziran ayındaki ilk tespit için müstakil yeni bir işe giriş bildirgesi düzenlenir ve Temmuz ayındaki son tespitle tekrar işten ayrılış verilir.

3. Usul Hukuku ve İdari Yargılama Yönünden Değerlendirme

A. Sürekli Çalışma İddiasında "Sosyal Güvenlik Denetimi" Şartı

Genelgede yer alan; "İlk ve son tespit arasındaki çalışmanın sürekli olduğu yönünde itiraz edilmesi hâlinde konu denetime sevk edilecektir" hükmü hem işçi hem de işveren yönünden güvence teşkil etmektedir.

• Eğer işçi, kendisinin aradaki boşluklarda da tam zamanlı çalıştığını iddia ediyorsa, KADİM servisi masa başında re'sen tam ay hizmet yazamaz. Dosya Sosyal Güvenlik Denetmenine intikal ettirilecek; işyerinde çevre soruşturması, emsal çalışan beyanı ve işyeri kayıt incelemesi (puantaj, kamera, log kayıtları) yapılarak fiili çalışma kanıtlanırsa tam ay hizmet tahakkuk ettirilecektir.

• Aynı şekilde işveren de tespit edilen günlerde şahsın bağımsız çalıştığını veya hatır için orada bulunduğunu ileri sürerek denetim talep edebilecektir.

B. İdari Para Cezaları (5510 Sayılı Kanun Md. 102) Boyutu

2026/22 sayılı Genelge uygulamasında işverenlerin karşılaşacağı en büyük mali risk, re'sen tanzim edilecek İşe Giriş Bildirgesi, İşten Ayrılış Bildirgesi ve Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MUHSGK) ek bildirimlerine bağlı idari para cezalarıdır.

• Örnek 16 modelinde olduğu gibi, arada bir ay boşluk olması halinde Kurum işverene iki ayrı işe giriş ve iki ayrı işten çıkış cezası tahakkuk ettirecektir.

• 5510 sayılı Kanun’un 102/1-a ve 102/1-j maddeleri uyarınca uygulanacak bu cezalar, fiil tarihinde yürürlükte olan aylık asgari ücret üzerinden hesaplanmaktadır (2026 yılı için belirlenen 33.030,00 TL'lik asgari ücret dikkate alındığında cezaların tutarı işletmeler için yıkıcı boyutlara ulaşabilmektedir).

• Hukuki İtiraz Yolu: İşverenler, tebliğ edilen cezalara karşı 15 gün içinde Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü/Merkezi bünyesindeki İdari Para Cezası İtiraz Komisyonu'na başvurmalı; itirazın reddi halinde ise 30 gün içinde yetkili İdare Mahkemesinde dava açmalıdır.

4. İş Mahkemeleri İçtihatları ve Delil Hiyerarşisi Karşısında Genelgenin Durumu

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ile Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin yerleşik ve istikrarlı kararlarına göre; sosyal güvenlik hukuku kamu düzenindendir ve fiili çalışma olgusu her türlü delille kanıtlanabilir. Ancak Yargıtay, Kurum denetmeni dışındaki görevlilerce düzenlenen harici tutanakların (trafik zabıtası, polis asayiş tutanağı vb.) tek başına geçmişe ve geleceğe yönelik sürekli çalışmayı kanıtlamaya yetmeyeceğini, bu tutanakların yalnızca düzenlendiği gün için maddi delil başlangıcı sayılacağını açıkça kabul etmektedir.

Bu çerçevede 2026/22 sayılı Genelge, Yargıtay’ın yıllardır uyguladığı içtihadı idari mevzuat düzeyine taşımış ve Danıştay'ın iptal kararıyla çizdiği yasal sınırlara intibak etmiştir. Eski dönemdeki "ilk tespit ile son tespit arasını kesintisiz 30 gün kabul etme" şeklindeki hukuka aykırı SGK uygulaması tamamen terk edilmiştir.

Sonuç ve Kurumsal Hukuki Tavsiyeler

2026/22 sayılı Genelge, harici kamu belgelerine dayalı kayıt dışı istihdam tespitlerinde keyfiliği önleyen, Danıştay 10. Dairesi'nin iptal gerekçelerini sisteme entegre eden olumlu bir adımdır. Ancak uygulamada işverenler aleyhine doğacak re'sen kısmi prim tahakkukları ve zincirleme idari para cezaları yeni uyuşmazlık dalgası yaratacaktır.

temizav.tr olarak sürece ilişkin hukuki önerilerimiz şunlardır:

1. Tutanakların Niteliği Denetlenmelidir: Kolluk veya zabıta tutanağında şahsın işyerinde "fiilen çalıştığına" dair somut bir tespit yoksa (örneğin sadece müşteri veya ziyaretçi olarak bulunuyorsa ya da araç kiralama/ödünç ilişkisi mevcutsa), 1 günlük dahi olsa hizmet kazandırılamaz; tutanağın içeriğine ivedilikle itiraz edilmelidir.

2. Yüze Karşı Tebliğ Edilmeyen Trafik Cezaları: Gıyapta, araç plakasına yazılan trafik cezaları bu Genelge kapsamında re'sen tescile dayanak yapılamaz; KADİM servisinin bu yöndeki işlemlerine karşı iptal mekanizmaları işletilmelidir.

3. Kısmi Süreli Sözleşme ve Puantaj Güvencesi: İşyerinde kısmen veya dönemsel çalışan personelin sözleşmelerinin yazılı yapılması ve puantaj kayıtlarının düzenli tutulması, harici tutanaklar gerekçe gösterilerek Kurumca yapılacak geriye dönük re'sen işlemlerin yargı önünde iptal edilmesini sağlayan en güçlü hukuki kalkandır.