5510 Sayılı Kanun Kapsamında "Sahte Sigortalılık" (Fiktif Çalışma) İddiası, Kurum Denetim Raporlarının Hukuki Gücü ve Geri Kazanım Davaları

Giriş

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), aktüeryal dengeyi korumak ve kayıt dışı/haksız menfaat transferlerinin önüne geçmek amacıyla denetim mekanizmalarını son yıllarda "Veri Madenciliği" tabanlı otomasyon sistemleriyle (Örn: Sahte İşyeri Analiz Programları) desteklemektedir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında açılan "Hizmet Tespit" veya "Kurum İşleminin İptali" davalarının büyük bölümünü, paravan şirketler vasıtasıyla yapılan sahte sigortalılık işlemleri oluşturmaktadır.

İş Sözleşmesinin Kurucu Unsuru Olarak "Fiili Çalışma"

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 393. maddesi uyarınca iş sözleşmesinin kurulabilmesi için işçinin işverene bağımlı olarak fiilen iş görmeyi üstlenmesi gerekir. SGK müfettiş veya denetmenleri tarafından yapılan incelemelerde, işyerinin aslında hiç var olmadığı, tescilli adresinde faaliyet yürütülmediği veya işçinin fiilen o lokasyonda bulunmadığı tespit edilirse sözleşme "muvazaalı/fiktif" kabul edilir.

SGK Denetim Raporlarının Hukuki Niteliği (5510 S.K. Md. 59)

5510 sayılı Kanun’un 59. maddesinin 2. fıkrası uyarınca: "Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurları tarafından düzenlenen raporların içerikleri, aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir."

• Bu hüküm, yargılama aşamasında ispat yükünü tamamen yer değiştirir.

• Davacı (işçi veya işveren), müfettiş raporunun aksini ancak somut, yazılı veya yan delillerle (ücret bordroları, işyeri kayıtları, ticari defterler, banka ekstreleri, müşteri tanıkları) kanıtlamak zorundadır. Sadece soyut ve akraba tanıklığına dayanan beyanlar müfettiş raporunu devirmeye yetmez.

Mali ve Cezai Sonuçlar: 5510 Md. 96 Uygulaması

Kurum, sahte sigortalılığı tespit ettiği an şu yaptırımları zincirleme uygular:

1. Hizmet İptali: Sahte döneme ait tüm prim gün sayıları silinir. Eğer kişi bu günlerle emekli olmuşsa emeklilik aylığı kesilir.

2. Yersiz Ödemelerin Geri Alınması (Md. 96): Kurumca ödenen emekli aylıkları ve sağlık harcamaları, işçinin kasıt ve kusurunun varlığı sebebiyle 10 yıllık zamanaşımı süresi içinde, yasal faiziyle birlikte geri tahsil edilir.

3. TCK Bağlantısı: Hem sahte sigortalı hem de işveren hakkında TCK Md. 204 (Resmi belgede sahtecilik) ve Md. 158/1-e (Kamu kurumunun zararına nitelikli dolandırıcılık) uyarınca ceza davası açılması için suç duyurusunda bulunulur.